МЕЖДУНАРОДНЫЕ МАТЧИ В ТБИЛИСИ В 1969 ГОДУ
16.07. «НАСЬОНАЛЬ» (МОНТЕВИДЕО, УРУГВАЙ) • 0:0
17.10. «ВИСМУТ» (АУЭ, ГДР) • 2:1
«ДИНАМО» (ТБИЛИСИ) — «НАСЬОНАЛЬ» (МОНТЕВИДЕО, УРУГВАЙ) • 0:0
16 июля 1969 года. 20-00. Тбилиси. Стадион «Локомотив». 40000 зрителей.
Судья: М.Мкртчян (Ереван).
«Динамо»: Урушадзе, Дзодзуашвили, Кантеладзе, Рехвиашвили, Петриашвили, Г.Сичинава (М.Мачаидзе), Илиади, Асатиани, Метревели, Гавашели, Месхи (Г.Нодия, 46).
«Насьональ»: Манга, Бланко, Рамос, Брунел, Саравья, Алварес, Приэто, Манейро, Селио (Гарсия), Силвейра (Дуарде), Моралес (Эуги).
Газета «Советский спорт» (Москва) от 17 июля 1969 года:
«НАСЬОНАЛЬ» ДЕБЮТИРУЕТ В ТБИЛИСИ.
ТБИЛИСИ.16 июля. (Наш корр.). В нашу страну прибыли футболисты популярного уругвайского клуба «Насьональ».
Первый матч своего турне гости провели в Тбилиси. Встретились они с местной командой «Динамо». Игра, вызвавшая большой интерес, собрала на трибунах стадиона 40 000 зрителей.
Встреча проходила в оживленной спортивной борьбе. Обе команды продемонстрировали красивую, техничную игру.
Мяч так и не побывал в сетке ворот. Итак, турне футболистов из Уругвая началось с нулевой ничьей.
Матч был прощальным для одного из выдающихся советских футболистов Михаила Месхи. Уругвайцы на плечах пронесли его по всему полю под аплодисменты зрителей.
Следующий матч наши гости сыграют 19 июля в Ленинграде с «Зенитом».
Газета «ლელო» («Лело», Тбилиси) от 19 июля 1969 года:
90 წუთი » ნასიონალის» პირისპირ.
თბილისი «ლოკომოტივის» სტადიონი 16 ივლისი.
«დინამო» (თბილისი) – «ნასიონალი (მონტევიდეო) (0:0
«დინამო»: ურუშაძე, ძოძუაშვილი, კანთელაძე, რეხვიაშვილი, პეტრიაშვილი, სიჭინავა (მაჩაიძე) ილიადი, ასათიანი, მეტრეველი, გავაშელი, მესხი (გ. ნოდია).
«ნასიონალი»: მანგა, ბლანკო, რამოსი, ბრუნელი, სარაფია, ალვარესი, პრიეტო, მანეირო, სვლიო (გარსია) სილვეირა (დუარდე) მორალესი (ეუგი).
მსაჯი მ. მკრტჩიანი (ერევანი).
კარგა ხანია თბილისელი მაყურებელი დიდი საერთაშორისო მატჩების «მშიერ ულუფაზე» ზის. ვინ გვინახავს ჩვენს სტადიონებზე იმ გუნდებიდან, ვისაც საქვეყნო აღიარება და სახელი აქვს? 1937 წლიდან მოყოლებული, შეიძლება თითებზე ჩამოვთვალოთ ბასკონიის ნაკრები. «პარტიზანი» (იუგოსლავია). რუმინეთის ნაკრები ვარშავის ნაკრები, «ვესტ ბრომვიჩ ალბიონი» (ინგლისი), «სლოვანი» (ჩეხოსლოვაკია), ”სტად დე რეიმსი» (საფრანგეთი), «ლევსკი» (ბულგარეთი), «რაპიდი» (ავსტრია), «შეფილდ უენსდეი” (ინგლისი), «გლაზგო რეინჯერსი” (შოტლანდია), ”ფლამენგო» (ბრაზილია), «გურნიკი» (პოლონეთი)– 30 წელზე მეტ ხანში სულ რაღაც ცამეტიოდე გუნდი ერთობ ცოტაა!
და აი, ახლა საშუალება მოგვეცა გვენახა გუნდი, რომელსაც დიდი ავტორიტეტი აქვს საერთაშორისო ფეხბურთში –მონტევიდეოს «ნასიონალი», ამ გუნდს ბევრი დიდი მასშტაბის შეჯიბრება აქვს მოგებული, მის შემადგენლობაში გამოდიან საქვეყნოდ განთქმული ექსტრა–კლასის მოთამაშეები. ურუგვაელ ფეხბურთელებს მთელს მსოფლიოში იცნობენ.
მაგრამ როცა ვამბობთ ურუგვაელ ფეხბურთელებს «ნასიონალის» მოთამაშეთა მიმართ, აქ ცოტაოდენი კორექტივიც უნდა შევიტანოთ. ვინაიდან ურუგვაელთა გარდა «ნასიონალში» სხვა ეროვნებათა წარმომადგენლებიც არიან (ბრაზილიელი, ჩილელი, არგენტინელი და სხვ). ამდენად, ჩვენ ვიხილეთ თავისებური სამხრეთამერიკული «თაიგული» ამ სიტყვის კარგი გაგებით სტუმრებმა უდავოდ დიდი შთაბეჭდილება მოახდინეს თბილისელ მაყურებელზე თავიანთი შესანიშნავი უმაღლეს დონემდე აყვანილი ინდივიდუალური ტექნიკის, ბურთი ვირტუოზული ფლობით მაღალი სისწრაფით, კოლექტიური სულისკვეთებით, აზარტული ესპანსიური თამაშით,
რომელიც 90 წუთის მანძილზე არც ერთხელ არ გასცილებია ფეხბურთის წესებსა და სტუმრობის ფარგლებს. უხეშობა ჩვენ არ გვინახავს. «ნასიონალის» ფეხბურთელები სულ ორჯერ–სამჯერ შეედავნენ მსაჯს საჯარიმო დანიშვნის თაობაზე, მაგრამ ეს გასაგებია: სამხრეთ ამერიკაში თავისებურად ესმით ძალისმიერი თამაში, ჩვენში – სხვაგვრად. ამიტომ ეს არცაა მხედველობაში მისაღები მატჩი ყოველმხრივ კორექტულად ჩატარდა.
თამაში დაიწყო იმით რომ მესხმა თავის ფლანგზე ერთმანეთს შეაჯახა ორი მოპირდაპირე მცველი და სახიფათოდ დაარტყა კარში, წუთის შემდეგ ურუშაძემ სულიოს ზედ ფეხებიდან ააცალა მარჯვნიდან ჩაწოდებული ბურთი. ეს ორი მომენტი თავისებური განაცხადი გამოდგა ორმხრივი, უაღრესად დაძაბული ბრძოლისთვის. სტუმრებმა შეძლეს ინიციატივის ხელთ აღება შუა მინდორში ბურთის ზუსტი, მოფიქრებული გათამაშების წყალობით. ტექნიკით თბილისელებს ვერ გააკვირვებ, ვინაიდან ჩვენს გუნდში იყვნენ და არიან უმაღლესი ტექნიკის ფეხბურთელები და პირველხარისხოვანი დუბლიორები, მაგრამ ურუგვაელთა თამაშში განსაკუთრებით იპყრობდა ყურადღებას ბურთის ძალზე რბილი, თითქმის შეუმჩნეველი მიღება და დამუშავება, უაღრესად ზუსტი დაბალი გადაცემები .»ნასიონალის» მთავარი იარაღი სწორედ ეს ზუსტი გადაცემებია. მართალია, მოთამაშეები უნაკლოდ ასრულებენ დრიბლინგს და ფინტებს, ათასგვარ გადანაცვლებას მინდორზე, გარღვევებს და ასე შემდეგ, მაგრამ მათი გადაცემები უნაკლოა სიზუსტით, დროულობით, პარტნიორის მოძრაობის სისწრაფის გათვალისწინებით. თავისუფალ მოთამაშეს ბურთს აწოდებენ სწორედ იქ, სადაც იგი უნდა აღმოჩნდეს გარღვევის დროს ასე თამაშობენ მცველებიც. «ნასიონალის» უკანა ხაზებიდან ვერ ნახავდით უმიზნოდ, ნაჩქარევად მოგერიებულ ბურთს, «ბრმა» დარტყმებს. ძნელ მომენტებშიც კი მცველებს მშვენივრად ესმით ერთმანეთისაც და წინ მყოფი მოთამაშეებისაც, რომელსაც შეიძლება გადაეცეთ ბურთი.
საყოველთაო ყურადღება მიიპყრო გუნდის კაპიტანმა ალვარესმა. თუ ინიციატივას ფლობს «ნასიონალი», იგი ნახევარმცველის პოსტზეა, მაგრამ საკმარისია შეტევაზე გადავიდეს მეტოქე, რომ ის მაშინვე გადადის დაცვაში. ამ ტექნიკის ფეხბურთელი წამსვე მესამე სტოპერად ითვლება. დინამოელთა მრავალი კარგი კომბინაცია ჩაიშალა საჯარიმო მოედნის ცენტრში იმიტომ, რომ იქ ალვარესი მოქმედებდა.
მესხი თავის სტიქიაში გრძნობს თავს, როცა სამხრეთ ამერიკელებს ეთამაშება.
ასე იყო ახლაც. სტუმრებმა აუარებელი ენერგია შეალიეს მესხთან ბრძოლას მაგრამ არსებითად ვერას გახდნენ.
ტაიმი უმთავრესად «ნასიონალისა» იყო, მაგრამ «დინამოს» კარი სტუმრებისთვის თითქოს მეორე ხარისხოვან მიზანს წარმოადგენდა. მანიეროს და სელიოს ორიოდე დარტყმა შორი ან საშუალო მანძილებიდან – ეს იყო ურუგვაელთა მთელი აგრესია შესვენებამდე.
მე–2 ტაიმში დინამოელებმა საგრძნობლად გამოასწორეს თამაში. ეს ძირითადად მოხდა იმის ხარჯზე, რომ მეტრეველი როგორღაც უცებ ჩადგა ფორმაში და ნახევარდაცვაში მკვეთრად გააუმჯობესა თამაშში ასათიანმა. თამაში განახლდა იმით, რომ სელიომ შორიდან შესანიშნავი დარტყმით ძელს მოახვედრა ბურთი. აქ უნებლიედ წარმოიშვა კითხვა: თუ «ნასიონალის» ფორვარდებს ასეთი დარტყმები აქვთ, რას უნახავენ მას, რას უცდიან?
მაგრამ ასეა თუ ისე, ასეთი დარტყმები აღარ განმეორებულა. თამაში მსაჯის საბოლოო სასტვენამდე მიმდინარეობდა უკიდურესად დაძაბულ ბრძოლაში, მაღალი ტექნიკის დემონსტრირებით და როცა 90 წუთი ამოიწურა, მაყურებელმა სათანადო მიუზღო ორივე გუნდს დიდი ფეხბურთისთვის.
ბ. ქორქია.
Газета «Заря Востока» (Тбилиси) от 17 июля 1969 года:
ИГРАЕТ „НАСЬОНАЛЬ».
Вчера иа Тбилисском стадионе «Локомотив» состоялся первый в нынешнем сезоне международный футбольный матч с участием динамовцев Тбилиси. Их соперниками был популярный уругвайский клуб «Насьональ».
Уругвайские футболисты прибыли в столицу Грузии в понедельник поздно вечером и на следующий день провели на поле «Локомотива» первую тренировку. Несмотря на отсутствие пятерых игроков, входящих в сборную команду Уругвая (которая в воскресенье встречалась в Сант-Яго в отборочном матче чемпионата мира со сборной Чили и свела его вничью — 0:0), в составе «Насьоналя» тбилисцы увидели много популярных уругвайских футболистов.
Вчерашний матч, естественно, вызвал большой интерес любителей футбола. Они не обманулись в своих ожиданиях. Встреча проходила в увлекательной борьбе и закончилась со счетом 0:0.
Газета «Заря Востока» (Тбилиси) от 18 июля 1969 года:
…И НЕМНОГО ГРУСТИ.
…Отчет о полуфинальном матче на Кубок СССР по футболу 1937 года, выигранном динамовцами Тбилиси у команды ЦДКА со счетом 1:0, — одна из московских газет опубликовала под заголовком «Победа больших уругвайцев». В те годы за футболистами Уругвая (дважды подряд выигравшими олимпийские турниры и чемпионаты мира) шла громкая слава как о первоклассных, высокотехничных мастерах. Так что сравнение с ними для молодой тбилисской команды было весьма лестным. И вот минуло 32 года, прежде чем динамовцы Тбилиси встретились на футбольном поле с настоящими уругвайцами. И не с какой-нибудь второразрядной командой, а одним из фаворитов латиноамериканского, да и всего мирового клубного футбола.
В списке международных встреч тбилисского «Динамо» позавчерашний матч с уругвайским «Насьоналем» будет записан под номером 117. В сто шестнадцати предыдущих тбилисцы одержали 69 побед, а 22 закончили вничью. Когда перед матчем в беседе с руководителем уругвайской спортивной делегации Насимом Аче я назвал эти цифры, он улыбнулся и заметил, что «Насьональ» провел международных матчей в несколько раз больше. Это и не удивительно, если вспомнить, что клуб создан еще в прошлом веке — в 1899 году и с тех пор регулярно проводит международные матчи.
Матч получился зрелищно очень интересным во многом благодаря гостям. Дело не только в том, что уругвайцы подтвердили свой высокий класс, продемонстрировав отменную технику. Техничных игроков, виртуозов немало и в нашей команде. Но гости показали целый набор приемов — экономичных, неожиданных и в то же время не совсем обычных для нашего глаза. Их скрытые передачи, удары по воротам из необычных положений были весьма эффектны. События в матче потекли в таком неторопливом темпе, что уругвайцам, как говорится, сам бог велел показывать свое искусство. Но при всем этом гости особой мощности в атаках не показали.
Динамовцы выступали в несколько измененном составе: отсутствовал заболевший Хурцилава, впервые в этом сезоне пробовал силы Г. Сичинава, а на левом краю вновь появился Месхи. Этот матч был для заслуженного мастера спорта Михаила Месхи прощальным. И, думаю, не ошибусь, если замечу, что церемония проводов этого блестящего футболиста, устроенная между таймами, придала матчу оттенок грусти, сопутствующей любому расставанию.
За 15 лет, проведенных в большом футболе, Месхи сыграл за родной клуб 285 матчей чемпионата страны (и забил в них 50 голов), более полусотни международных встреч. Впервые выступив за сборную Советского Союза 6 сентября 1959 года (в матче против сборной Чехословакии), он надолго занял место в ее основном составе, защищал честь нашего футбола в розыгрыше Кубка Европы 1960 года (первое место), в знаменитом турне советской сборной по Южной Америке в конце 1961 года, наконец, в чемпионате мира в Чили. В мае 1966 года вместе с большой группой работников народного хозяйства, науки и культуры республики за выдающиеся спортивные достижения Михаил Месхи был награжден орденом «Знак Почета».
Месхи оставил футбол, но не ушел из футбола — отныне место футболиста Месхи займет Месхи-тренер — руководитель открывающейся 1 сентября специализированной спортивной школы юных футболистов. В добрый час, начинающий воспитатель! И пусть твой педагогический путь будет таким же ярким, как путь спортивный.
…Чтобы закончить отчет о матче «Динамо» — «Насьональ», отмечу, что и второй тайм, не изменил результата, хотя хозяева поля имели возможность открыть счет. 0:0. Ничья в красивом поединке достойных соперников.
Г. АКОПОВ.
«ДИНАМО» (ТБИЛИСИ) — «ВИСМУТ» (АУЭ, ГДР) • 2:1 (0:1)
17 октября 1969 года. 18-30. Тбилиси. Стадион «Локомотив».
Судья: Д.Велиев (Баку).
«Динамо»: Урушадзе, Петриашвили, Кантеладзе, Челидзе, Цховребов, Кутивадзе, Илиади (М.Мачаидзе), Г.Сичинава, Гавашели, Каркашадзе, Л.Нодия.
«Висмут»: Тиле, Вайкерт, Килерман, Пол, Шмидель, Шпицнер, Барчи, Шалер, Кольштайн, Айнзидел, Берлайн (Зайдел).
Голы: 0:1 Пол — 30, 1:1 Л.Нодия — 65, 2:1 Кутивадзе — 82
Газета «ლელო» («Лело», Тбилиси) от 18 октября 1969 года:
მადა ჭამაში მოდის…
თბილისი. „ლოკომოტივის“ სტადიონი. 16 ოქტომბერი.
„დინამო“ (თბილისი) – „ვისმუტი“ (აუე. გდრ) 2:1 (0:1).
„დინამო“: ურუშაძე, პეტრიაშვილი, კანთელაძე, ჭელიძე, ცხოვრებოვი, კუტივაძე, ილიადი (მაჩაიძე), სიჭინავა, გავაშელი, ქარქაშაძე, ლ. ნოდია.
„ვისმუტი“: ტილე, ვაიკერტი, კილერმანი, პოლი, შმიდელი, შპიცნერი, ბარჩი, შალერი, პოლშტაინი, აინზიდელი, ბერლაინი (ზაიდელი).
მსაჯი თ. ველიევი (ბაქო).
გერმანელი ფეხბურთელები ამ მატჩის შედეგზე მაინცდამაინც დიდ იმედებს არ ამყარებდნენ. მათი თავდაპირველი სურვილი იყო როგორმე მიუვალი გაეხადათ საკუთარი კარის მისადგომები. ამ მიზნით დაცვაში ჭარბი ძალები გადაისროლეს და წინ მხოლოდ ორი სწრაფი ფორვარდი – შალერი და აინზიდელი დატოვეს. მაგრამ ისინიც მეტწილად მინდვრის შუაგულში მოქმედებდნენ და მასპინძლების კარს უშუალო საფრთხეს არ უქმნიდნენ.
დინამოელთა „მოდერნიზებულმა“ შემადგენლობამ, პირიქით, ბრძოლა გამარჯვების რწმენით დაიწყო და მეტოქე თავისი განზრახვის შესახებ თავიდანვე საქმის კურსში ჩააყენა. მაგრამ ერთია სურვილი, ასე ვთქვათ, გუნდის კონკრეტული მიზანი, ხოლო სულ სხვაა გზა და მეთოდი, რომელსაც ამ სურვილის შესასრულებლად იყენებ.
დინამოელებმა არც ისე რთული ამოცანის გადასაწყვეტად აირჩიეს გეგმა, რომელმაც ისინი პირველ ტაიმში აშკარად არასახარბიელო მდგომარეობაში ჩააყენა. მართალია, მასპინძლები გამუდმებით უტევდნენ, მაგრამ არც ერთი ამ შეტევათაგანი არ იყო ბოლომდე მოფიქრებული და ამიტომ – შედეგიანი. ცალკეულ ფორვარდთა თუ ნახევარმცველთა პარტიზანული გამოხდომები სტუმრების დაცვითი რიგების გავლის შემდეგ კარგავდა სიმწვავეს და ბოლოს საჯარიმო მოედნის მისადგომებთან ქრებოდა.
„ვისმუტმა“ ყოველივე ამას ადრე აუღო ალღო და, ვინაიდან კარის აღების უშუალო საფრთხე არსაიდან ჩანდა, ოდნავ წინ წასწია თავდამსხმელები. ამბობენ, მადა ჭამაში მოდისო. სტუმრებმა პირვანდელი მტკიცე განზრახვა – რადაც არ უნდა დასჯდომოდათ, არ გაეშვათ გოლი, უფრო აგრესიული განზრახვით შეცვალეს და მალე (30–ე წუთზე) სისრულეში მოიყვანეს.
…თბილისელთა მხარეს დაინიშნა კუთხური დარტყმა. ცენტრფორვარდმა აინზიდელმა მაღალი ბურთი დაჰკიდა საჯარიმო მოედნის ცენტრში. რამდენიმე დინამოელი უმალ აღიმართა ბურთის მისაღებად, მაგრამ ყველაზე უკეთესი აღმოჩნდა „ვისმუტის“ მცველის პოლის ნახტომი, რომელმაც ზუსტი თავური დარტყმით გახსნა კიდეც ანგარიში.
თამაშის ტაქტიკური ნახაზი შესვენების შემდეგაც უცვლელი დარჩა, მაგრამ მასპინძლების წინაშე უკვე კონკრეტული გეგმა დაისახა ( პირველყოვლისა, ანგარიშის გათანაბრება, შემდეგ კი გამარჯვებაზე ფიქრი), რომლის განხორციელებას გუნდმა უფრო ენერგიულად მოჰკიდა ხელი. საპასუხო გოლი, რომელიც ლ. ნოდიამ გერმანელთა კარში 65–ე წუთზე გაიტანა, ლოგიკური შედეგი იყო ტერიტორიული უპირატესობისა, რომელსაც „დინამომ“ მეორე ტაიმის მე–10 წუთში მიაღწია. კიდევ 17 წუთის შემდეგ კუტივაძემ შორიდან ზუსტი დარტყმით წერტილი დაუსვა ბრძოლას, რომელიც დიდხანს სახარბიელოს არაფერს უქადაგებდა მასპინძლებს.
ნ. გუგუშვილი.